معرفی بهترین آش های محلی ایرانی

اگر تا به حال در شهرهای مختلف ایران آش محلی خورده باشید، احتمالاً متوجه شده‌اید که حتی آش‌هایی با یک نام مشترک، در هر منطقه طعم، عطر و روش پخت متفاوتی دارند.
برای مثال، آش جو تهران معمولاً با کشک سرو می‌شود، در حالی که در برخی شهرهای آذربایجان آن را با دوغ یا سبزی‌های محلی می‌پزند.

ما در کولاژین طی سال‌های اخیر در تهیه انواع آش‌های سنتی و نذری، دستور پخت و سبک سرو آش‌های مناطق مختلف ایران را بررسی و تجربه کرده‌ایم.
نتیجه این تجربه را در این راهنما گردآوری کرده‌ایم تا اگر قصد آشنایی با بهترین آش‌های محلی ایرانی را دارید،
بتوانید تفاوت هر آش، استان محل پخت، مواد اولیه و کاربرد آن را در یک مقاله کامل مشاهده کنید.

اگر هم قصد یادگیری دستور پخت هر آش را دارید، در پایان معرفی هر غذا، لینک آموزش کامل آن قرار داده شده است.

محبوب ترین آش های ایرانی در یک نگاه

در میان آش های مختلف، هر یک با ترکیبی خاص و متفاوت، نمایانگر فرهنگ و ذائقه هر منطقه است. شما عزیزان می توانید این غذاها را از نظر مواد به شرح زیر دسته بندی کنید:

آش رشته؛ محبوب‌ترین آش سنتی ایران

منطقه: سراسر ایران

آش رشته بدون شک شناخته‌شده‌ترین آش ایرانی است که تقریباً در تمام شهرهای ایران تهیه می‌شود.

این آش با ترکیبی از رشته آش، حبوبات، سبزی آش، کشک، پیازداغ و نعناداغ تهیه می‌شود و یکی از غذاهای ثابت در مراسم مذهبی، ماه رمضان و نذری‌ها است.

تفاوت آش رشته در شهرهای مختلف بیشتر در میزان استفاده از کشک، نوع سبزی و روش تزئین آن دیده می‌شود.

در بسیاری از خانواده‌های ایرانی، پخت آش رشته یک رسم خانوادگی محسوب می‌شود و معمولاً در مناسبت‌های خاص تهیه می‌شود.

بیشتر بخوانید: دستور پخت آش رشته خوشمزه

آش ترخینه؛ غذای سنتی روزهای سرد

منطقه: لرستان و کرمانشاه

آش ترخینه یکی از غذاهای قدیمی غرب ایران است که ماده اصلی آن، ترخینه خشک‌شده است.

ترخینه معمولاً از ترکیب بلغور گندم و دوغ تهیه می‌شود و پس از خشک شدن برای پخت آش استفاده می‌شود.

این آش به دلیل داشتن دوغ و غلات، غذایی مناسب برای فصل زمستان محسوب می‌شود و در بسیاری از خانواده‌ها نسل به نسل منتقل شده است.

بیشتر بخوانید: طرز تهیه آش ترخینه

آش عباسعلی؛ آش معروف کرمانشاه

منطقه: کرمانشاه

آش عباسعلی یکی از معروف‌ترین غذاهای سنتی غرب ایران است.

این آش با ترکیبی از گوشت، گندم، حبوبات و ادویه‌های سنتی تهیه می‌شود و به دلیل ارزش غذایی بالا، غذایی بسیار مقوی محسوب می‌شود.

در کرمانشاه، آش عباسعلی یکی از غذاهای محبوب در ماه رمضان و مراسم مذهبی است.

بافت کشدار و طعم عمیق این آش، آن را از بسیاری از آش‌های دیگر ایرانی متمایز می‌کند.

بیشتر بخوانید: طرز تهیه آش عباسعلی

آش ماست

ترکیب برنج، لپه، گوشت و ماست، این آش را به گزینه ای خوش طعم و متفاوت بدل کرده است. شما عزیزان در کنار استفاده از آش رشته، به آسانی می توانید این دستور را نیز امتحان کنید.

آش عدس

اگر به دنبال طعمی متفاوت هستید، آش عدس با استفاده از عدس، ماش و سبزی های معطر همچون گشنیز و جعفری، همراه با ادویه های مناسب و نعناع، گزینه ای دلچسب به شمار می آید.

آش شله قلمکار؛ آش مجلسی تهران

منطقه: تهران

آش شله قلمکار یکی از قدیمی‌ترین و مجلسی‌ترین آش‌های ایرانی است.

این آش معمولاً با گوشت، گندم، برنج، حبوبات و سبزی‌های مختلف تهیه می‌شود و به دلیل مواد اولیه متنوع، بافتی غلیظ و طعمی بسیار قوی دارد.

پخت آش شله قلمکار زمان‌بر است و به همین دلیل بیشتر در مراسم، نذری‌ها و مهمانی‌های بزرگ تهیه می‌شود.

راز خوشمزگی این آش، پخت آرام و طولانی مواد است تا همه ترکیبات کاملاً با هم ترکیب شوند.

بیشتر بخوانید: طرز تهیه آش شله قلمکار اصل تهرانی

آش قلیه

در این آش که از خلاقیت آشپزان گیلانی سرشار از هنر به شمار می آید، حضور سبزی، چغندر، هویج، قیصی، کشمش، آبغوره و گوشت چرخ کرده باعث ایجاد طعمی منحصر به فرد می شود.

آش شولی

آش شولی که از دستورهای یزدی نشأت گرفته، با ترکیبی از سبزی، چغندر، سرکه، آرد و عدس، انتخابی مناسب برای روزهای سرد پاییزی و زمستانی محسوب می شود.

آش گوجه

با استفاده از گوجه، برنج، حبوبات و سبزی آش، شما عزیزان می توانید آشی با شکل زیبا و طعمی متفاوت برای سفره های خود فراهم آورید.

آش جو؛ آش لعاب‌دار و مقوی ایرانی

منطقه: تهران، شهرهای مرکزی و برخی مناطق آذربایجان

آش جو یکی از غذاهای سنتی و مقوی ایران است که با جو پوست‌کنده، نخود، لوبیا، عدس و سبزی آش تهیه می‌شود.

تفاوت اصلی یک آش جو معمولی با آش جو حرفه‌ای، در لعاب، زمان پخت و ترتیب اضافه کردن مواد اولیه است.

در برخی مناطق این آش با کشک سرو می‌شود و در بعضی شهرها استفاده از دوغ یا آب قلم باعث ایجاد طعمی متفاوت می‌شود.

به دلیل داشتن جو و حبوبات، آش جو انتخاب مناسبی برای روزهای سرد سال و وعده‌های مقوی است.

بیشتر بخوانید: طرز تهیه آش جو لعاب‌دار

آش دوغ اردبیلی؛ طعم اصیل آذربایجان

منطقه: اردبیل

آش دوغ یکی از معروف‌ترین آش‌های محلی ایران است که بیشتر با نام اردبیل شناخته می‌شود.

مواد اصلی این آش شامل دوغ، نخود، برنج، سبزی‌های معطر و گاهی کوفته‌های کوچک است.

ویژگی اصلی آش دوغ، طعم ترش و سبک آن است که باعث شده در بسیاری از شهرهای آذربایجان نیز محبوب باشد.

یکی از نکات مهم در تهیه آش دوغ، کنترل حرارت هنگام اضافه کردن دوغ است؛ زیرا حرارت زیاد می‌تواند باعث بریدن بافت دوغ شود.

بیشتر بخوانید: طرز تهیه آش دوغ اردبیلی

آش ترشی

تهیه این آش با استفاده از انواع حبوبات، سبزی آشی، سرکه و شیره یا شکر، طعمی ترش و ملایم به همراه دارد و برای میان علاقه مندان به طعم های متنوع، غذایی محبوب به شمار می آرد.

آش انار

به دلیلی داشتن انار به عنوان عنصر اصلی، این دستورالعمل غذایی، همراه با گلپر، برنج، تره، جعفری، گشنیز و اسفناج، بسیار دلچسب است.

آش آلو

ترکیب آلو، برنج، لپه، آب لیمو، کمی شکر و سبزی آش، گزینه ای برای دوستداران طعم های ملایم و متفاوت است.

آش گندم

این دستور غذایی سرشار از مواد مغذی با استفاده از حبوبات و عدم حضور سبزی خاص، به عنوان منبعی از مواد معدنی و پروتئین در برنامه غذایی شما مطرح است.

آش ماش

با ترکیبی از برنج، ماش، گوشت گوسفندی، جو، سبزی آشی و کشک، شما عزیزان می توانید وعده ای مقوی و دلچسب آماده نمایید.

آش اوماج

آش اوماج که بیشتر در مناطق آذری تهیه می شود، با وجود یک نوع خمیر به همراه سبزی، عدس و آب گوشت، منطبق بر نیازهای فصل های سرد است.

آش ترشک

این آش که دارای گیاه ترشک است، به نشانه جشن بهار و بهبود شرایط عروقی توصیه می شود. شما با تهیه این غذا، طعم بهاری و خاصی را تجربه خواهید کرد.

آش بی بی سه شنبه

این دستور مخصوص مراسم مذهبی و پذیرایی است. استفاده از نخود، لوبیا، عدس، سبزی و کوفته ریزه (گلوله های کوچک گوشت چرخ کرده) همراه با پیاز و سیر داغ، از ویژگی های برجسته این آش به شمار می رود.

آش جوش پره

ساختار متفاوت این آش با استفاده از قطعات مربعی خمیری به همراه حبوبات، گوشت، کشک و نعنا، تجربه ای نو و مطبوع را به شما ارائه می کند.

آش برگ مو

در دستور آش برگ مو، ترکیبی از گوشت چرخ کرده، برگ مو، برنج، سبزی، بلغور و لپه، نمایانگر خلاقیت آشپزان ایرانی در استفاده از مواد متنوع است.

آش ترخون

با بهره گیری از سبزی ترخون در کنار بلغور گندم، برنج، لوبیا، نخود، ماش، عدس و سبزی هایی همچون تره و نعنا داغ، شما می توانید طعمی متفاوت و جذاب را تجربه نمایید.

آش خیار چنبر

اگرچه این آش کمتر شناخته شده است، اما در برخی استان های مرکزی محبوبیت خود را حفظ کرده است. ترکیب عدس، پیاز، بلغور گندم، سبزی آش، کشک و خیار چنبر، به شما طعمی متعادل ارائه می کند.

آش غلغل

دستور آش غلغل که در خوزستان تهیه می شود، با استفاده از گوشت قرمز، برنج، لیمو امانی، پیاز، گندم و حبوبات، نمایانگر یکی از گزینه های مقوی و دلچسب آش های محلی است.

آش غوره

استفاده از رب گوجه، لوبیا چشم بلبلی، بلغور گندم، تره و جعفری، همراه با آب قلم و آب غوره و غوره، موجب می شود تا آش غوره برای طرفداران طعم های ترش گزینه ای جذاب باشد.

آش کدو

وجود کدو حلوایی در کنار برنج، گردو، زنجبیل و کمی شکر، در این دستور غذایی، نتیجه ای متفاوت از آش های سنتی به شما ارائه می کند.

آش گزنه

آش گزنه که از گیاه گزنه تهیه می شود، با ترکیبی از آرد گندم، نخود، لوبیا، عدس، چغندر، باقلا، کدو حلوایی و جعفری، نمونه ای از آش های متنوع و بومی مازندرانی است.

آش سماق

استفاده از سماق همراه با مغز گردو، چغندر، بلغور گندم و لوبیا چیتی، این آش را برای فصل های سرد تبدیل به گزینه ای مطلوب می کند.

آش زرشک

با ترکیب زرشک، آب زرشک، رشته، لوبیا چیتی و قرمز، آرد سفید، مرزه، آب قلم و نعنا داغ، این دستور غذایی که اصالت آن به خراسان برمی گردد، در روزهای سرد برای شما مناسب است.

آش شلغم

در مواقعی که بدن شما نیاز به تقویت بیشتری دارد، تهیه آش شلغم با موادی همچون عدس، ماش، شلغم، سبزی آش، برنج و شلغم می تواند تجربه ای متفاوت از آش های مقوی را به شما ارائه دهد.

آش های شمالی

یکی از شاخه های خاص آش های ایرانی، دستورهای تهیه آش های شمالی به ویژه آش رشته شمالی است. در این دستور، علاوه بر ترکیب حبوبات، استفاده از ماش و دوغ خانگی نقش مهمی در به دست آوردن طعمی متفاوت ایفا می کند. شما با استفاده از آب قلم گاو و رعایت نکات مربوط به میزان روغن، می توانید نتیجه ای نزدیک به سبک محلی مازندران بدست آورید.

آش های تبریزی

منطقه تبریز نیز با دستورهای خاص آش های خود شناخته می شود. از جمله:

• آش کلم برگ تبریزی : در این دستور، با بهره گیری از نخود، بلغور، برنج، کلم برگ خردشده، هویج نگینی و سبزی آش شامل تره، جعفری، گشنیز و اسفناج، طعمی متفاوت به وجود می آید. تفت پیاز همراه با زردچوبه و استفاده از کشک و پیاز داغ برای تزئین از ویژگی های بارز این آش است.

• آش کشک تبریزی : ترکیبی از گوشت، بلغور گندم، برنج، نخود و لوبیا پخته، همراه با استاک گوشت، سبزی آش و اضافه کردن رشته، نمایانگر دستوری کامل از آش کشک تبریزی است.